Karbon Direnç

Elektrik akımına karşı zorluk gösterilmesi elektriksel direnç olarak adlandırılır. Bu zorluğu belli bir elektriksel büyüklükte gösteren özel üretilmiş devre elemanlarına da direnç(resistor) denir. Elektronik devrelerde en sık kullanılan devre elemanıdır ve ‘R’ harfiyle gösterilir. Dirençler sahip oldukları elektriksel büyüklüklerle anılırlar. Direncin elektriksel büyüklüğü ‘ohm’ dır ve ‘Ω’ (omega) harfiyle gösterilir.

Temel olarak iki yaygın kullanım amacı vardır:

1. Devrenin herhangi bir noktasından arzu edilen akımın geçmesini sağlamak
2. Devrenin herhangi bir noktasında arzu edilen gerilimin elde edilmesi için kullanılırlar.

Direnç Çeşitleri: Kullanım yerlerine göre üç tür direnç vardır.

1. Sabit değerli dirençler
2. Ayarlı dirençler (potansiyometre, trimpot, reosta)
3. Ortam etkili dirençler (LDR, NTC, PTC, VDR)

Sabit Dirençler: Devre akımını ya da gerilimini belirli bir değerde sabitlemek amacıylakullanılan, dolayısıyladirenç değerinin değişmediği elemanlara sabit direnç denir. Sabit direnç için kullanılan iki tür devre sembolü vardır. Şekil 1’de bu semboller gösterilmiştir. Sabit dirençler çok farklı fiziksel yapılarda üretilmektedir. Sabit dirençleri yapılarına göre beş farklı sınıfta değerlendirmek mümkündür.

Telli Dirençler: Krom-nikel, nikel-gümüş, konstantan, tungsten, manganin gibi maddelerden üretilmiş tellerin ısıya dayanıklı olan porselen, bakalit, amyant benzeri maddeler üzerine sarılmasıyla yapılan dirençlerdir. Telli dirençler, güç değerleri yüksek olduğundan yüksek akım taşıyabilirler.

Karbon Dirençler: Elektronik devrelerde en sık kullanılan ve en ucuz direnç çeşididir. Genellikle direnç değeri direnç üzerinde yer alan renk bantları yardımıyla belirlenir. Çoğunlukla ±%10 ve ±%5 tolerans değerlerinde üretilirler.

Film Dirençler: Film dirençler yüksek hassasiyet gerektiren durumlarda kullanılır. Bu nedenle toleransları düşüktür (yaklaşık ±%0.05 dolayında). Yapılarında direnç maddesi olarak Ni-Cr (Nikel-krom) kullanılır.

Entegre Dirençler: Çok sayıda direncin tek bir paket altına alınmasıyla elde edilen direnç türüdür. Bu nedenle entegre direnç olarak adlandırılırlar. Paket içindeki tüm dirençler birer ayaklarından ortak bağlıdır. Diğer ayaklar serbesttir. Bu tür dirençlerin en önemli özelliği tüm dirençlerin aynı değere sahip olmasıdır.

SMD (Yüzey Temaslı Cihaz – Surface Mounted Device) Dirençler: Gelişen teknolojiyle beraber elektronik devrelerin daha küçük boyutlarda üretilmesi söz konusu olmuştur. Daha küçük boyutlara çok daha fazla sayıda devre bileşeninin yerleştirilmesi için devre plaketlerinin katmanlı üretilmesi gerekmiştir. Devre plaketlerinin katmanlı üretimi katmanlar arası bağlantıda “yüzey teması” denilen yeni bir tekniği doğurmuştur. Bu nedenle yüzey temasında kullanılacak devre bileşenlerinin de buna uygun olarak tasarlanması gerekmektedir.